Is Acta onderlegger voor nieuwe auteursrechtorganisatie?

Ars Technica bericht over een Acta-ontwikkeling die veel verder gaat dan het doen van voorstellen inzake piraterij. In het artikel Your life will some day end; ACTA will live on wordt namelijk melding gemaakt van de oprichting van een op zichzelf staande organisatie. Het aan de Verenigde Naties verbonden WIPO (World Intellectual Property Organisation) zou daarmee op een aantal punten buitenspel komen te staan. Dit is uitermate zorgelijk omdat in het WIPO consumenten- en non gouvernementele belangenorganisaties deelnemen aan onderhandelingen. Deze transparantie ontbreekt bij de Acta-onderhandelingen vrijwel volledig. Een quote van de Amerikaanse afgevaardige in dit proces dat het

"is their intention to marginalize the participation by consumer interest organizations in the new forum"

laat wat dat betreft weinig aan de verbeelding over. De samenstelling van de groep landen die deelneemt aan de onderhandelingen wordt daarmee treffend gekarakteriseerd als een coalition of the willing. 

Dat mij van dit soort praktijken de haren te berge rijzen is een volstrekt understatement. In Groot Britannië, waar de Digital Economy Act hard op weg is een feit te worden, werden afgelopen week een aantal artikelen gepubliceerd die een vergelijkbare ontsteltenis en woede op een uitstekende wijze kanaliseerden. Vooral het uiterst oprechte stuk A State-Sponsored Book-Burning Parade sprak me erg aan:

This is a vile, vituperative piece of legislation, driven by corporate lobbyists and blithely ignoring public interest. It's a Faustian pact between a dying government and antique, anti-innovatory music and publishing industries who are as terrified now as manufacturers of illuminated manuscripts were in 1455 when they got their hands on the Gutenberg Bible and saw the page turning on a world of easily-exchanged ideas that they could not monetise or control. And just like today, the backlash was vicious, because of easy deal-brokering between communications merchants keen to control how people spent their money and state authorities keen to control people's access to ideas and information.

Waarvan akte.

Public Domain Manifesto

Met dank aan een tweet van Edwin Mijnsbergen ontdekte ik dat er een Nederlandstalige versie van het Public Domain Manifesto beschikbaar is. Evenals Edwin neem ik de vrijheid die vertaling te plaatsen:

Het publieke domein, zoals gedefinieerd in het manifest, is het geheel van ons cultureel en intellectueel erfgoed waarop geen auteursrecht meer rust en dat daarom door iedereen zonder auteursrechtelijke restricties gebruikt mag worden. De publiek domein status van de overgrote meerderheid de werken uit ons verleden zorgt ervoor dat iedereen van de inspanningen van eerdere generaties kan profiteren. Het publiek domein vormt zo een vrij toegankelijke bron van kennis die bij kan dragen aan innovatie en economische vooruitgang.

Door de technologische ontwikkelingen in de afgelopen decennia zijn werken in het publieke domein voor steeds meer mensen direct toegankelijk geworden. Via online platforms als de Wikimedia Commons of het commons project van Flickr zijn digitale reproducties van werken in het publieke domein in steeds grotere aantallen voor iedereen beschikbaar.

Tegelijkertijd proberen sommige instellingen, die werken in het publieke domein beheren, om zelf de controle over digitale reproducties van werken te houden waarvan het auteursrecht afgelopen is. Zij doen dit door digitale reproducties niet publiekelijk beschikbaar te stellen of door zelf auteursrecht in de reproducties te claimen. Hiermee belemmeren zijn toegang tot ons cultureel en intellectueel erfgoed.

Met het publiek domein-manifest willen de ondertekenaars een aantal basisprincipes voor de omgang met publiek domein-werken opstellen. Het belangrijkste uitgangspunt hierbij is dat alles wat in analoge vorm in het publieke domein valt, ook in de digitale omgeving zonder restricties beschikbaar dient te zijn. Hiernaast bevat het publiek domein-manifest een aantal aanbevelingen om het publiek domein te versterken en zo maatschappelijke toegang tot cultuur en kennis te bevorderen. Het volledige manifest is beschikbaar op www.publicdomainmanifesto.org waar ook de mogelijkheid bestaat om het manifest te ondertekenen.

Ondertekenen van het manifest kan hier.

UBU en het verzamelde werk van Ligeti

Er bestaan drie oeuvre-overzichten van de Hongaarse componist Gyorgi Ligeti. Uitgebracht door respectievelijk Wergo, Sony Classical en Teldec. En ik heb ze allemaal, netjes aangeschaft op cd. Wergo bracht hun uitgaven op een gegeven moment uit als box, terwijl Sony en Teldec het deden/doen met afzonderlijke releases. Afgezien van het overzicht van Wergo, dat haar cd's in de jaren tachtig uitbracht, trachtten zowel Sony als Teldec het zogenaamde definitieve overzicht van Ligeti's werk uit te brengen. Sony was met de Ligeti Edition de eerste en gaf in totaal acht cd's uit die uitblonken in uitvoering en opvielen door de bijzondere doosjes. Toch besloot men aldaar om onduidelijke redenen te stopen met de reeks. Erg jammer, want de toen nog levende Ligeti schreef nog steeds nieuw werk. Daarnaast had Sony nog niet alle oudere werken opnieuw laten uitvoeren, waaronder het sleutelwerk Clocks and Clouds. Teldec nam gelukkig het stokje over en bracht de vijf resterende albums uit onder de titel The Ligeti Project.

Goed, waarom deze uiteenzetting? Allereerst raad ik iedereen aan bewust kennis te maken met Ligeti's werk. Ik zeg bewust, want ik denk dat velen, zonder dat men het weet, zijn muziek wel eens hebben gehoord. In Kubrick-films als 2001: A Space Odeyssee en The Shining speelt zijn werk namelijk een vooraanstaande rol. Wat mij afgelopen week echter vooral bezighield was een tweet van de mensen van Ubuweb. Nu is dat niet vreemd, want de posts vind ik over het algemeen interessant genoeg om aandacht aan te besteden. In het geval van de voornoemde Ligetweet verbaaste ik mij erover dat het hierbij gaat om werk dat nog in omloop is. Dit, terwijl Ubu bekend staat als de ontginner van materiaal dat niet meer in roulatie is of waarvan het onduidelijk is bij wie de rechten liggen. In dit geval gaan beide vlaggen overduidelijk niet op. En dat vind ik jammer. Niet omdat ik niet illegaal download, want volgens de letter van de wet doe ik dat met meer dan enige regelmaat. Maar wel omdat ik niet zou willen dat Ubuweb hierdoor onder de aandacht van auteursrechtswaakhonden komt en imagoschade oploopt. Daarvoor is Ubu gewoonweg te waardevol.

Dan Bull - Dear Mandy [an open letter to Lord Mandelson]

Een tweet van Don Tapscott (onder andere één van de auteurs van Wikinomics) bracht me bij onderstaand Youtube-filmpje waarin op overtuigende en humoristische wijze stelling wordt genomen tegen het Britse Digital Economy-wetsvoorstel van Peter Mandelson.



"I could take my mobile phone to the local library and utilise their free wireless to find the file I need. Then what are you going to try - to disconnect their ISP? You might as well just burn the books on rights to speech."

En dat Cory Doctorow in The Guardian ook uitermate kritisch over het wetsvoorstel is mag geen verrassing zijn.

Cory Doctorow: Copyright, Copyleft, Privacy, Librarians and Freedom

Ik was niet bekend met science-fiction auteur en internetactivist Cory Doktorow. Via de blog van Jan Klerk kwam ik erachter dat Doktorow een lezing hield tijdens de meest recente editie van Internet Librarian 2009. Zijn verhaal over het auteursrecht en haar verstikkende verhouding met het digitale domein sluit aan bij die van bijvoorbeeld Lawrence Lessig.

Cory Doctorow at Internet Librarian International 2009 from Jaap van de Geer on Vimeo.

Een vergelijkbaar betoog hield hij tijdens Quantum to Cosmos. Aanrader!

Keynote Lawrence Lessig op Educause

Niemand legt de problemen rondom auteursrecht & het digitale domein beter uit dan Lawrence Lessig, zoals hier tijdens zijn onlangs gehouden keynote bij Educause:

Welke kansen biedt het downloadverbod de bibliotheekwereld?

Zoals onlangs geworden is streeft het kabinet naar een downloadverbod dat binnen drie jaar operabel is. Voorwaarde van het verbod is dat er voldoende legale alternatieven voorhanden moeten zijn waarvan de consument gebruik kan maken.

Ik geloof niet in het feit dat illegale bestandsuitwisseling ooit uitgebannen kan worden. Er zal altijd een harde kern blijven die zich weigert te conformeren aan (nieuw) beleid en technisch genoeg onderlegd is om in de krochten van het web door te gaan met filesharing.

Er zal denk ik echter een relatief grotere groep gebruikers zijn die deze moeite niet neemt en haar heil zoekt bij de legale alternatieven. Het is deze groep gebruikers die in eerste instantie voor de bibliotheek interessant is. Om aan de vraag te voldoen dient er echter wel een instrument voorhanden te zijn dat aan hun behoefte aan muziek voldoet.

Ik denk dat die behoefte voor een groot deel in het digitale domein gevonden moet worden. Ikzelf neem als voorbeeld de 3voor12 Luisterpaal van de VPRO. Bezoekers van de site kunnen hier volldige nieuw uitgekomen kwaliteitsalbums als stream beluisteren, maar niet downloaden of kopen. Wel kunnen gebruikers tags toevoegen en de albums een waardering toekennen.

3voor12 bedient slechts het popminnend publiek, maar bibliotheken hebben natuurlijk een oneindig brede doelgroep. Wanneer zij het Luisterpaalprincipe kunnen toepassen op nieuwe releases, maar daarnaast natuurlijk op bijzondere collecties, zal dit positieve effecten hebben: gebruikers maken gratis kennis met (nieuwe) muziek en bij voldoende belangstelling zal dit leiden tot fysieke uitleningen.

In het huidige principe van DigiLeen geloof ik zelf niet. Als muzikaal grootgebruiker wil ik niet gebonden zijn aan een luisterrestrictie van een aantal dagen. Het rippen van een cd mag dan officieel niet mogen, het is voor het merendeel van de gebruikers waarschijnlijk wel de voornaamste reden een album te lenen. Een gedoogbeleid lijkt me hier daarom op zijn plaats, al gooit het opheffen van de Thuiskopieheffing hier natuurlijk weer roet in het eten.

Een en ander vraagt in ieder geval om een proactieve houding van de bibliotheekwereld. De mogelijkheid ligt er om een serieuze speler te worden bij het aanbieden van digitale muziekcontent, maar dan dient er een volwassen project van gemaakt te worden dat beantwoordt aan de wensen van gebruikers en 100% van deze tijd is (wat mij betreft dus geen Digileen).

ps.

Het tegen betaling downloaden van een album uit een digitale bibliotheekcatalogus zou natuurlijk de kortste klap zijn, maar opent weer aan andere discussie. Moeten we wel of geen winkel zijn en kunnen we uberhaupt de concurrentie aan met de Bollen en iTunessen van deze wereld.

[Edit: Dit stuk verscheen eerder op Bibliotheek2.0]